'Kijk bij de bestrijding corona epidemie ook naar menselijk gedrag'

Kees Boersma onderzoekt in Europees onderzoeksteam effectievere aanpak van corona virus.

19-03-2020 | 13:10

In de aanpak van de corona epidemie is het verstandig ook te kijken naar hoe mensen reageren en zichzelf organiseren tijdens de crisis. Daarvoor pleit sociaal wetenschapper Kees Boersma. “Er is binnen crisis management nog maar mondjesmaat aandacht voor initiatieven die burgers zelf ontplooien, zoals een boodschappenservice voor ouderen in de buurt.“

Het Corona-virus, COVID-19, blijft zich verspreiden. Begin maart overschrijdt het aantal geïnfecteerde mensen de 87.000 en het dodental blijft stijgen. Autoriteiten en hulpverleners hebben moeite om de verspreiding van het virus in te dammen. Scholen, universiteiten en horeca gelegenheden gaan op slot. Nieuws over massa-quarantainekampen en tekorten aan persoonlijke beschermingsmiddelen bedreigen het functioneren van de gezondheidszorg wereldwijd. 

Boersma is een van de onderzoekers in het EU H2020 Health Emergency Response in interconnected Systems (HERoS) –project. Dit project onderzoekt hoe een meer integrale aanpak kan worden ontwikkeld waar bestuur, de informatievoorziening en logistiek beter op elkaar afgestemd zijn. “Haperingen in (medische) toeleveringsketens, de druk op de capaciteit om patiënten te behandelen en de verspreiding van geruchten, wakkeren een sfeer van onzekerheid aan. Deze onzekerheid belemmert een effectieve reactie. De traditionele modellen van ziekte-uitbraken zijn vaak eenzijdig gericht op statistieken en infectiepercentages. Er zijn daarom nieuwe methoden nodig om veerkrachtig gedrag van onderop te herkennen. Zo moeten de door het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) voorgestelde modellen op macroniveau voor contacttracering, quarantaine en monitoringactiviteiten voor COVID-19-gevallen worden gecombineerd met lokale initiatieven van burgergroepen en vrijwilligers die kwetsbare mensen ondersteunen in isolatie. Een dergelijke gedifferentieerde reactie op de crisis op basis van inzicht in lokale gedragspatronen van bevolkingsgroepen, gezondheidswerkers en ondersteunende organisaties is de basis voor een inclusieve coördinatie op de wereldwijde crisis”, aldus Boersma.

Het onderzoeksproject HERoS heeft als doel nieuwe manieren van crisisbeleid en richtlijnen te ontwikkelen. Om het crisisbeheer te verbeteren kijken de onderzoekers niet alleen naar beleid, maar ook naar de positie van hulpverleners. Zij moeten in geval van noodsituaties zelfstandig weloverwogen beslissingen kunnen nemen. Ook willen de onderzoekers in kaart brengen hoe mensen reageren op een crisis om een beter begrip te krijgen van de verspreiding van de ziekte. Verder richt HERoS zich op het verbeteren van de medische toeleveringsketens om effectief te kunnen blijven reageren op ontwikkelingen in het verloop van de crisis.  

Boersma geeft aan dat de kennis direct ingezet zal worden. “Het project bestaat uit twee fasen. In de eerste fase wordt vooral ingezet om op korte termijn analyses en bruikbare adviezen voor gezondheidswerkers, crisisbeheer en logistiek te verstrekken om direct in te zetten in het bestrijden van de COVID-19 epidemie. In een tweede fase zal het project zich richten op het samenbrengen van de lessen van deze uitbraak en het ontwikkelen van een reeks open-source tools en methoden om de effecten van (toekomstige) epidemieën en pandemieën te voorkomen, te helpen beheersen en te verminderen.”

HERoS-project
In het nieuw verworven EU H2020-project HERoS, zullen onderzoekers van de faculteit Sociale Wetenschappen, als onderdeel van een groter consortium, gedrags- en governance analyses integreren in epidemiologische en supply chain-modellen. Governance, informatie en logistiek zullen worden samengebracht om effectief te kunnen reageren op de Corona-epidemie. Sociaal wetenschapper Kees Boersma, coördinator van de Crisis Resilience Academy van het Institute for Societal Resilience aan de VU, is één van de Work Package Leaders van HERoS project. Zijn collega, dr. Ioannis Kyratsis, onderzoeker in Health Management, is co-applicant van het project.

HERoS wordt gecoördineerd door de Hanken School of Economics (het Humanitarian Logistics and Supply Chain Research Institute) in Finland, en omvat elf partners, waaronder de Vrije Universiteit Amsterdam.