Nomadenjournalist in Afrika

Sca-Andrea Dijkstra
In Zuid-Soedan bij de Dinka stam, Foto: Jeroen van Loon
Andrea Dijkstra, 32 jaar
  • Afgestudeerd in 2005 (in Cultural Anthropology)
  • Werkt nu als: (reizend) freelance journalist in Afrika.        

 

‘Je moet flink bikkelen om na Culturele Antropologie journalist te worden’


Wat voor werk doe je?
Ik ben freelance journalist en sinds juni 2011 reis ik samen met mijn vriend – fotograaf Jeroen van Loon – per Land Rover Defender door Afrika om onderweg verhalen te maken voor Nederlandse en internationale media. (Zie www.compassmedia.nl )

Wilde je altijd al journalist worden?
Ik wilde Geschiedenis gaan studeren om daarna journalist te worden. Maar ik was slecht in talen en ging van 3 vwo naar 4 havo. Omdat mijn vader mij stimuleerde het bedrijfsleven in te gaan – maar ik toch iets ‘met mensen’ wilde doen - koos ik voor een hbo-opleiding Personeel & Arbeid. De studie vond ik erg interessant, maar tijdens mijn stage besefte ik dat ik helemaal geen personeelsadviseur wilde worden. Na de studie wel netjes te hebben afgerond ging ik vier maanden naar Brazilië. Eenmaal terug wilde ik Cultuur Organisatie en Management studeren. Maar toen ik las over Culturele Antropologie, leek me die studie veel interessanter. Vrij spontaan heb ik daar toen voor gekozen. Iets waar mijn vader overigens minder blij mee was. Hij vroeg zich af hoe ik daar mijn brood mee ging verdienen.

Tijdens mijn drie maanden durende veldonderzoek op Cuba kwam het idee om journalist te worden in volle hevigheid terug. Mijn hart ging sneller kloppen van mensen laten begrijpen wat er in een land ver weg gaande is Maar ik wilde niet dat mijn bevindingen alleen werden gelezen door vakgenoten.

Eenmaal terug in Nederland ben ik al tijdens het schrijven van mijn scriptie gaan solliciteren bij tig mediaorganisaties in Nederland. Maar voor elke baan moest ik of Journalistiek hebben gestudeerd of minstens journalistieke ervaring hebben. Uiteindelijk mocht ik bij persbureau Novum Nieuws in Amsterdam op gesprek komen voor een stageplek.

Na de drie maanden kon ik parttime bij Novum Nieuws aan de slag als redacteur en dit werd al gauw fulltime. Twee jaar later ben ik bij de NCRV Radio 1 redactie gaan werken. Weer twee jaar later ben ik gaan freelancen. Om mijn schrijfkwaliteiten te verbeteren heb ik een (dure) cursus Beeldend Schrijven gedaan bij de Media-academie;  later een cursus Radioreportage maken en een cursus Engels Schrijven en Frans. Wat dat betreft is Culturele Antropologie niet de meest voor de hand liggende basis om journalist te worden. En dat is door de economische crisis en de crisis in medialand nu alleen nog maar meer dan zeven jaar terug.

Hoe ben je een reizend Afrika journalist geworden?
Als feelancer ben ik regelmatig met mijn vriend – fotograaf Jeroen van Loon –naar het buitenland gegaan om achtergrondverhalen te maken. Door de reiskosten speelden we vaak enkel quitte en was het moeilijk dit vol te houden. Bovendien wilden we ons in een regio specialiseren. Zo kwamen we op het idee om een auto te kopen en al reizend door Afrika te trekken. Tegen relatief lage kosten kunnen we mooie, interessante achtergrondverhalen maken voor Nederlandse en internationale media en slagen we erin dit complexe continent steeds beter te doorgronden.

Wat komt in je baan terug van wat je in je studie hebt geleerd?
Culturele Antropologie heeft mijn wereldbeeld veranderd. Het deed mij beseffen hoezeer wij met een westerse bril naar de wereld kijken. En hoe cultuur en religie vloeibaar zijn. Dat pas ik in mijn verhalen toe waarbij ik probeer me in mensen te verdiepen om zo te begrijpen waarom zij dingen zo zien. Waarom een moslima in Tunesië na de revolutie bijvoorbeeld oprecht blij was dat ze eindelijk naar haar werk een hoofddoek mocht dragen (omdat dit in seculier Tunesië voor de revolutie niet werd getolereerd). Dat zij dit zag als vrijheid.

Ook denk ik dat ik in mijn werk een grotere focus leg op de invloed van cultuur op gedrag, conflicten en politiek.

Heeft de studie jouw kansen op de arbeidsmarkt vergroot?
Allereerst niet. Ik ervoer dat er binnen de journalistiek over Culturele Antropologie lacherig wordt gedaan. Het wordt gezien als een studie van geitenwollensokkentypes. Hierdoor moet je je meer bewijzen.

Maar uiteindelijk ervaar ik het nu als enorm nuttig dat ik Antropologie heb gestudeerd omdat ik merk hoe het me dieper, kritischer en analytischer laat nadenken. En omdat ik nu buitenlandjournalist ben, merk ik ook dat kranten en tijdschriften het als een pré zien dat ik een academische studie heb gedaan die gericht is op andere culturen.

Heb je tips aan scholieren of studenten?
Het is belangrijk om tijdens je studie al relevante werkervaring op te doen. Wil je in het buitenland gaan werken, doe dan buitenlandervaring op. Ga er desnoods een jaar tussenuit.

Ga schrijven voor een studentenkrant of website. Of begin een interessant blog. Daar kun je soms al veel bekendheid mee krijgen, terwijl je nog geen ‘officiële journalist’ bent. Tegenwoordig gaat het om netwerken en bekendheid verwerven. Je moet opvallen tussen al die duizenden freelance journalisten.

Weet je al wat je wilt worden? Pas daar je keuzevakken op aan.. Ik heb bewust het keuzevak Visuele Etnografie gedaan aan de Universiteit van Leiden, waarbij ik documentaires leerde filmen. Dit kostte meer moeite (en reistijd) maar bij mijn huidige werk heb ik er nog wat aan.

Wil je buitenland journalist worden, probeer je dan ook in een regio te specialiseren. Als je als journalist meer weet van een bepaalde regio heb je een streepje voor op collega-journalisten.

Heb niet de illusie dat het eenvoudig is om na Culturele Antropologie in de journalistiek te gaan werken. Je zal hard moeten knokken. Maar voor een buitenlandjournalist is Culturele Antropologie absoluut een goede achtergrond. Op eigen kracht moet je echter journalist worden.

Oktober 2013