Antropologisch onderzoeker religie en etniciteit

Antropologie is de meest nuttige studie van dit moment

Martijn de Koning, 34 jaar
Afgestudeerd in 1997
Doet onderzoek naar de identiteit van Marokkaanse moslimjongeren

Martijn de Koning is onderzoeker in de breedste zin van het woord. Hij werkt aan zijn promotieonderzoek en heeft verschillende andere onderzoeksprojecten lopen. In 1997 is hij afgestudeerd bij Antropologie aan de VU, waarna hij direct aan de slag is gegaan als freelance onderzoeker. “Er is veel vraag naar afgestudeerde antropologen op dit moment. Antropologie aan de VU richt zich niet alleen op exotische samenlevingen, maar er is ook een sterke focus op Nederland. Als antropoloog ben je je bewust van de samenleving, haar mensen, de geschiedenis en de verhoudingen ertussen. Tijdens mijn studie deed ik kennis op van bestuurlijke verhoudingen, genderverhoudingen, de migratiegeschiedenis en de verzuiling. Dit komt allemaal nog terug in het werk dat ik nu doe. Inhoudelijk is antropologie misschien wel een van de meest nuttige studies op dit moment. Bovendien heb je gedegen kennis van onderzoeksmethoden en word je opgeleid tot kritisch en analytisch denker. Ik heb in mijn werk gemerkt dat het een meerwaarde is als je niet direct genoegen neemt met een antwoord of uitleg, maar dat je verder denkt en vragen blijft stellen.”

Sinds 1999 doet Martijn de Koning onderzoek naar de verhouding tussen de religieuze en etnische identiteiten van Marokkaanse jongeren in Gouda. Als sinds zijn studie liep hij als huiswerkbegeleider rond bij de Nour moskee in Gouda en gaandeweg ontwikkelde hij zijn idee voor een promotieonderzoek. “Voor mijn onderzoek kwam het goed uit dat ik al een aantal jaren werkte in de moskee. De jongeren kenden me en namen me snel in vertrouwen omdat ze wisten dat ik niks zou doorbrieven aan hun ouders of de imam. Eerst zeggen ze allemaal dat ze netjes vijf keer per dag bidden, maar daar prikte ik snel doorheen. In het begin was ik vooral aan het observeren en gesprekken aan het voeren om de onderwerpen te bepalen waar ik me in wilde verdiepen. Daarna ben ik interviews gaan afnemen waarvoor de jongeren zo’n beetje in de rij stonden. Marokkaanse jongeren willen erg graag praten over de islam.” Zijn bijnaam ‘de Hollandse Berber’ zegt genoeg over de integratie van Martijn in zijn werkomgeving. De bijnaam bleef plakken toen Martijn naar aanleiding van een conflict tussen een school en de moskee bij het overleg aanwezig was en door de directeur van de school werd aangezien voor Marokkaan. De meeste Marokkanen in Nederland zijn namelijk Berbers en geen Arabieren.

De eerste paar jaar na zijn afstuderen heeft Martijn allerlei werk gedaan: twee onderzoeken bij de politie Rotterdam, als vrijwilliger in de moskee in Gouda en op het secretariaat van antropologie aan de VU. Tijdens deze baan heeft hij het grootste gedeelte van het onderzoeksvoorstel geschreven voor zijn promotieonderzoek, waarvan zijn promotor en co-promotor op de VU zitten. “Het allerbelangrijkste als je na je studie het onderzoek in wilt, is een netwerk. Het meeste werk binnen het onderzoeksveld van antropologie in Nederland wordt namelijk niet geadverteerd in de zaterdagVolkskrant, soms ook vanwege politiek gevoelige onderwerpen.” Martijn adviseert dan ook iedereen om tijdens de studie al relevante werkervaring en stages te doen. Niet alleen om nuttige contacten op te doen, maar ook omdat je er ontzettend veel van leert.

“Het prettige van het freelance onderzoeker zijn, is dat ik naast mijn eigen promotieonderzoek andere opdrachten doe. Ik kan mijn eigen onderzoek daardoor direct toepassen. Omdat ik jarenlang in een moskee heb gewerkt met jongeren en onder hen veldwerk heb gedaan voor onderzoek, durf ik mezelf specialist te noemen op het gebied van godsdienstbeleving van moslimjongeren in Nederland. Ik heb veel contact gehad met deze jongeren, ze vragen gesteld en ze geobserveerd als ze onderling discussies hadden. Die kennis kan ik breder inzetten. Een nadeel van mijn werk is dat het soms onzeker is, omdat het losse betrekkingen zijn en je niet altijd verzekerd bent van een inkomen.”

Wat in ieder geval elke student antropologie zou moeten bezitten is interesse in mensen en aandacht voor het kleinschalige. “Ook al bestudeer je een klein onderwerp, je bent altijd ook bezig met de grotere thema’s binnen onze maatschappij.”

Website Martijn de Koning