Prof. dr. Saskia Keuzenkamp
'Wat heeft mevrouw Benayad aan emancipatie-onderzoek?’
Professor Saskia Keuzenkamp is sinds 1 november 2006 bijzonder hoogleraar Emancipatie in internationaal vergelijkend perspectief, verbonden aan de onderzoeks-groep Social Change and Conflict van de afdeling Sociologie. Haar leerstoel is een alliantie tussen de Faculteit der Sociale Wetenschappen en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), waar Saskia Keuzenkamp hoofd is van de onderzoeksgroep Emancipatie, Jeugd en Gezin. “Het hoogleraarschap geeft me de kans om een sterker accent te leggen op internationaal onderzoek, waarbij ik zal ingaan op de positie en participatie van vrouwen uit etnische minderheden.”
Sekseongelijkheid in de Nederlandse samenleving
Op vrijdag 12 oktober jl. hield Saskia Keuzenkamp haar inaugurele rede, getiteld ‘Wat heeft mevrouw Benayad aan emancipatie-onderzoek?’. Hierin beschrijft ze de huidige stand van zaken wat betreft sekseongelijkheid binnen en tussen de bevolkingsgroepen Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen en autochtonen. De maatschappelijke positie van Turkse vrouwen en mannen blijkt over het geheel genomen het meest van elkaar te verschillen, in vergelijking met de andere groepen. Surinamers kennen de kleinste sekseongelijkheid. Om de ongelijkheid tussen seksen te verklaren, doet Saskia Keuzenkamp een beroep op theorieën uit genderstudies. We leren dat ‘gender’ niet zozeer duidt op het onderscheid tussen mannen en vrouwen, maar op de culturele invulling en waardering van sekseverschillen, net als dat ‘etniciteit’ niet slaat op biologische verschillen, maar op de betekenis en waardering die aan die verschillen wordt gehecht. De verschillen in maatschappelijke positie van mannen en vrouwen in verschillende bevolkingsgroepen analyseert Saskia Keuzenkamp aan de hand van twee mechanismen: de toegang tot en verdeling van hulpbronnen (geld, tijd, opleiding, relaties, gezondheid, informatie, etc.) en de machtswerking van formele en informele regels (opvattingen, normen). In haar onderzoek zal Saskia Keuzenkamp ook kijken naar de maatschappelijke positie van vrouwen uit etnische minderheden in andere landen, waarbij met name aandacht uitgaat naar de invloed van het overheidsbeleid daarop.
Emancipatie analyseren
De thema’s emancipatie en sekseongelijkheid hebben Saskia Keuzenkamp altijd geboeid. Zo volgde ze tijdens haar studie Sociale pedagogiek (Universiteit Utrecht) het bijvak “Vrouw en beleid” bij Politicologie aan de VU en kwam ze na haar studie terecht bij de vakgroep Vrouwenstudies aan de Universiteit Leiden, om in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken de beleidstheorie die ten grondslag ligt aan het emancipatiebeleid van de overheid te onderzoeken. In Tilburg voerde ze haar promotieonderzoek uit, gefinancierd door NWO, over de gevolgen van het emancipatiebeleid op de levensloop van vrouwen. Vervolgens werkte ze als universitair docent aan het integreren van vrouwenstudies in onderwijs en onderzoek op de Faculteit Beleidswetenschappen in Nijmegen. Inmiddels zit ze ruim 10 jaar bij de onderzoeksgroep Emancipatie, Jeugd en Gezin van het SCP.
De rol van de overheid
Het SCP is een wetenschappelijk instituut dat zelfstandig onderzoek doet op sociaal en cultureel terrein in de Nederlandse samenleving. Saskia Keuzenkamp houdt zich daar bezig met de rol van het overheidsbeleid bij het emancipatieproces van vrouwen in Nederland. Daarbij kijkt ze naar de combinatie van arbeid en zorg, maatregelen om de doorstroming van vrouwen in hogere functies te verbeteren en naar de verschillen tussen specifieke bevolkingsgroepen en tussen mannen en vrouwen. Het onderzoek is kwantitatief van aard en werd bijvoorbeeld gepubliceerd in de vorm van de Sociale atlas van vrouwen uit etnische minderheden (Keuzenkamp en Merens 2006).
Onderzoek aan de VU
Voor de invulling van het onderzoekprogramma aan de VU is Saskia Keuzenkamp uitgegaan van wat interessant is binnen de thema’s van de universiteit en wat een toevoegende waarde heeft op het onderzoek aan het SCP. Omdat bij het SCP de nadruk ligt op onderzoek in Nederland en het beleid van de Nederlandse overheid, wil ze als bijzonder hoogleraar aan de VU internationaal vergelijkend onderzoek opzetten naar de positie en participatie van vrouwen uit etnische minderheden in westerse landen en de invloed van overheidsbeleid. Ook daarbij zal de nadruk liggen op bevolkingsonderzoek, als aanvulling op het kwalitatief onderzoek van bijvoorbeeld Dr. Sawitri Saharso (Sociologie) en Prof.dr. Halleh Ghorashi (COM). Promovenda bij deze leerstoel is Laila Faulk, die de arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen in Nederland en Duitsland onderzoekt, waarbij ze vooral kijkt naar de rol van discriminatie: Nederland kent al vrij lang een strenge anti-discriminatiewetgeving, terwijl die in Duitsland eigenlijk niet bestond. In hoeverre zie je dat terug in de maatschappij?
En verder aan de VU
Aangezien deze leerstoel slechts een dag in de week beslaat, zal Saskia Keuzenkamp veel gaan samenwerken met andere onderzoekers om projecten mee op te starten en uit te voeren. Binnen en buiten de afdeling Sociologie zullen deelprojecten opgestart worden.
In het collegejaar 2008-2009 zal Saskia Keuzenkamp bovendien een vak gaan geven in de bachelor Sociologie, dat ingaat op internationaal vergelijkend onderzoek op het gebied van emancipatie van vrouwen. Dus ook het onderwijs krijgt te maken met de thema’s emancipatie, sekseongelijkheid en de maatschappelijke positie van vrouwen uit etnische minderheden.
Verwijzing:
Saskia Keuzenkamp en Ans Merens (red.) (2006) Sociale atlas van vrouwen uit etnische minderheden. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau. Sekseongelijkheid in de Nederlandse samenleving
door Marieke Kolkman, medewerker communicatie FSW, 15 oktober 2007
