VANAF ZOMER 2012: bestuursspel 'van verzorgingsstaat naar activeringsstad'
Gemeenten en hun partners bereiden zich voor op diverse decentralisaties die vanaf 2013 worden doorgevoerd. Het bestuursspel 'van verzorgingsstaat naar activeringsstad' helpt hen daarbij. Meer weten: lees de folder of ga naar de projectpagina.
Seminar 2011: Experts buigen zich over Localisation of Welfare
Op 1 en 2 december 2011 vond ons seminar plaats over the localisation of welfare. Programmaleider Willem Trommel: "We zien dat de verantwoordelijkheid voor zorg, welzijn en sociale zekerheid steeds vaker naar het lokale en of regionale niveau verschuift. Waar duidt dit op? Het einde van de nationale verzorgingsstaat? Herleving van solidariteit op kleine schaal? Een reactie op globalisering? Dat waren vragen die we tijdens ons seminar wilden onderzoeken".
Tijdens het seminar werden de eerste uitkomsten van het programma Governance of Actviation gepresenteerd en van commentaar voorzien door vooraanstaande academici en welingelichte beleidsmakers. De Amerikaanse politicoloog Robert Cox, kenner van de Nederlandse verzorgingsstaat, stelde vast dat de wetenschappelijke aandacht voor het lokale niveau precies op tijd komt: "hier zou wel eens de sleutel kunnen liggen tot werkelijke en fundamentele veranderingen in het beleidsdenken over zorg en zekerheid. René Paas, oud CNV-voorzitter en thans voorzitter van Divosa, stelde dat Nederlandse gemeenten voor de immense uitdaging staan het bouwwerk van de zorg opnieuw te bedenken en ïn te richten.
Abram de Swaan
De eerste dag werd afgesloten met een 'kennisdiner'. Emiritus hoogleraar, socioloog Abram de Swaan blikte tijdens de maaltijd terug op een gedachtenexperiment dat hij vijfentwintig jaar geleden uitvoerde. In die periode schreef hij zijn boek over de verstatelijking van de zorg (Zorg en de staat), maar liet hij tegelijkertijd in een aantal columns weten dat hij twijfelde aan de houdbaarheid van dit statelijke model. Hij voorspelde de opkomst van zogenaamde ‘zorgcongregaties’: lokaal georganiseerde verenigingen die hun eigen zorg ter hand nemen. En inderdaad, zo stelde De Swaan in een meeslepend betoog, lijkt het nu zover dat deze congregaties gaan ontstaan. "Het is goed dat onderzoekers de dramatische betekenis van deze ontwikkeling onderkennen".
"Met de organisatie van dit seminar", zegt Trommel, "hebben we ook een impuls willen geven aan het facultaire initiatief om tot een instituut ‘governance of work, care & welfare’ te komen". Ondertussen werkt de onderzoeksgroep door aan het boek over de Localisation of Welfare. Dit zal in de tweede helft van 2012 verschijnen onder de (werk)titel: Crafting Local Welfare.
Bekijk hieronder de verslagen van de sessies en de sheets van de sprekers.
Openingssessie Crafting Local Welfare
Bijdragen van Fer Nieuweboer (ministerie SZW) en Willem Trommel (VU)
Willem Trommel stelt in zijn bijdrage dat de lokalisering van welfare die thans plaatsvindt verder gaat dan de decentralisering die we kennen uit de bestuurlijke praktijk. Het huidige proces kenmerkt zich door een hoge mate van openheid (of onbepaaldheid) waar het gaat om de beleidsdoelstellingen en de bestuurlijke structuren. Vandaar dit seminar, dat zich richt op de processen en de institutionele uitkomsten van de lokalisering. Trommel spreekt in dit verband over het 'craftten' van local welfare. Fer Nieuweboer van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bespreekt aan de hand van de Wet werken naar vermogen (WWNV) een aantal kwesties die er vanuit een landelijk beleidsperspectief toe doen. Hij betoogt dat de WWNV lokale aanknopingspunten biedt voor de problemen die de Wajong en de WSW kenmerken. Hij wijst verder op een aantal vragen die in het seminar aandacht verdienen.
- Verslag openingssessie
- Sheets Willem Trommel, professor Governance Studies, VU university Amsterdam
- Sheets Fer Nieuweboer, Ministry of Social Affairs and Employment
Sessie Crafting of local activation landscapes: a micro-institutionalist perspective
Bijdragen van Koos van Dijk (gem. Rotterdam) en Deborah Rice (VU), referent: Robert Cox (University of Oklahoma)
Deborah Rice benadrukt in haar presentatie de interactie tussen structuur (sociaal, economisch, politiek, fysiek, geografisch, organisatie) en handelen. Koos van Dijk laat vervolgens zien hoe dit uitpakt in de beleidsvorming van de gemeente Rotterdam op het terrein van de Wet werk en bijstand. Robert Cox reflecteert op beide bijdragen onder meer door te stellen dat de benadering van Rice 1) een framework biedt voor het bestuderen van de betekenis van activering, en 2) een lens biedt om te kijken naar de veranderende betekenis en vorm van de (nationale) verzorgingsstaat. De cruciale vraag daarbij is volgens Cox: wat wordt er uiteindelijk voortgebracht door sociaal beleid?
- Verslag sessie
- Sheets Koos van Dijk, Municipality of Rotterdam
- Sheets Deborah Rice, PhD candidate, VU University Amsterdam
Sessie Capacity to govern local welfare
Bijdragen van Will Mossink (werkzaam in gemeente Deurne) en Hidde Rinze Koornstra (VU), referent: Frans van Waarden (UU)
Het vraagstuk dat Hidde Rinze Koornstra opwerpt is de bestuurbaarheid van het lokale activeringsbeleid. Local welfare beschrijft hij als de logische uitkomst van de combinatie van nieuwe beleidsideeën over activering en de decentralisatie van overheidstaken die daarmee gepaard gaat. Die combinatie plaatst decentrale bestuurders voor een complexe taak. Zij worden geacht een 'fit' te vinden tussen nieuwe landelijke beleidsambities, lokale behoeften en capaciteiten én nationale beleidserfenissen, van sociale rechten en corporatistische overlegstructuren. Vervolgens werkt Koornstra het begrip 'governing capacity' uit als het conceptuele gereedschap waarmee de complexe taak verder ontleed en begrepen kan worden. Will Mossink licht in zijn bijdrage de aanpak toe in de gemeente Deurne waar wordt gewerkt aan de ontwikkeling van sturingscapaciteit rond de koppeling van lokale eerstelijns gezondheidszorg en bedrijfsgezondheidszorg.
- Verslag sessie
- Sheets Hidde Rinze Koornstra, PhD candidate, VU University Amsterdam
- Sheets Will Mossink, secretary of the social health foundation Deurne
Sessie Searching for the active citizen
Bijdrage van Anna Schonewille (VU), referent: Ringo van Ossewaarde (UT)
Anna Schonewille schetst een paradox in het hedendaagse activeringsbeleid. Terwijl de retoriek van activering gericht is op maatwerk en het bevorderen van de zelfredzaamheid van cliënten, wordt dit in landelijk en lokaal beleid vaak (uitsluitend) vertaald in de eis aan cliënten om zo snel mogelijk betaald werk te aanvaarden. Klantmanagers bij gemeenten en het UWV balanceren voortdurend tussen het domineren of responsibiliseren van cliënten enerzijds en het bieden van keuzevrijheid en empowerment anderzijds. De ene keer gaan beide strategieën samen, de andere keer niet. Schonewille gaat in op de vraag hoe klantmanagers hier in de dagelijkse praktijk mee omgaan.
Sessie Localised crafting: managerial responses to a double governance challenge
Bijdragen van René Paas (Divosa) en Duco Bannink (VU), referent: Marc van der Meer (ECBO)
Volgens Bannink hebben publieke managers een complexe taak. Enerzijds hebben zij te maken met factual uncertainty en anderzijds met normative uncertainty. De vraag is hoe managers met deze dubbele uitdaging omgaan. Bannink duidt deze tweezijdige uitdaging als 'localised crafting' en stelt dat deze om twee reacties vraagt, namelijk die van professionalism en die van exchange. René Paas, voorzitter van Divosa gaat in zijn reactie in op het project Vakmanschap waarmee divosa het professionalisme van klantmanagers van sociale diensten wil vergroten.
